Blog

De lichtjes van de Dender

Boomgaard en overstromingsgebied in Hunnegem gered


Luchtfoto van de Hunnegem-site (foto © Wim Schrever)

Op de linkeroever van de Dender ligt een van de oudste stukken van de stad Geraardsbergen, Hunnegem. Het wordt beschouwd als de oorsprong van Geraardsbergen [1]. Hier zou al een kerk gestaan hebben sinds de 8e eeuw. Op de steilere rechteroever van de Dender werd de rest van de stadskern van Geraardsbergen uitgebouwd. Men vermoedt dat de stad zich omwille van de drassige gronden dicht bij de Dender, niet rondom de kerk van Hunnegem ontwikkeld heeft maar wel in de bovenstad. In die tijd liep het water van de Dender over verschillende takken. Het was niet zo dat de rivier toen een centrale hoofdloop had zoals dat nu wel het geval is.

Een mijlpaal is het jaar 1624. Toen werd hier een priorij met benedictinessen uit Atrecht gesticht. Een priorij is een religieus huis dat qua rang net onder kloosters staat. Als nieuwe nederzetting is het afhankelijk van een abdij. Aan het hoofd staat een prior of een priores. De zusters legden zich toe op onderwijs voor meisjes. Ten gevolge van de Franse revolutie werd de priorij in 1796 afgeschaft, maar in 1816 heropgericht. Nu is er enkel nog een basisschool (zonder benedictinessen). De Onze-Lieve-Vrouwekerk, waarvan de oudste delen dateren uit de 11e eeuw, werd als monument beschermd in 1936. Sinds 2017 zijn ook de priorij en delen van de schoolgebouwen aangeduid als ‘beschermd stads- of dorpsgezicht’ en deels als ‘beschermd monument’.

Figuur: Hunnegem en omgeving op de Ferrariskaart (periode 1771-1777).

Foto: zicht op de straatmuur en het inkomgebouw (van ca. 1860) en de Onze-Lieve-Vrouwekerk

De gebouwen van de priorij liggen allemaal op een hoogte van 19 à 22 m boven ‘het zeeniveau’. Lager naar de Dender toe lagen traditioneel de moestuin en boomgaard. Een boomgaard is er nog steeds; rond de jaren 1990 werden hier nieuwe fruitbomen aangeplant. In de 19e eeuw werd het neerhof gebouwd, ook in de lager gelegen zone naar de Dender toe. Het hoogste overstromingspeil dat hier ooit gemeten werd, is iets meer dan 19 m. Het water stond toen in het neerhof en tot op enkele meters van de hoofdgebouwen van de priorij.

Sinds de 21e eeuw broedt men op plannen om hier een woonzorgcentrum en/of assistentiewoningen te bouwen. Een projectontwikkelaar, aangesteld door de vzw die de terreinen beheert, liet zijn oog vallen op een deeltje van het oude schoolgebouw, maar ook op de oude boomgaard. Die boomgaard is heel typisch voor dergelijke oude sites. Bovendien lag een groot deel van het projectgebied in overstromingsgebied.

“Plots zouden hier heel veel lichtjes langsheen de Dender verschijnen.”

Uiteindelijk diende men in 2015 een verkavelingsaanvraag in om op een deel van het terrein een rust- en verzorgingstehuis te bouwen en op een ander deel een aantal assistentiewoningen. Daarnaast diende men een bouwvergunningsaanvraag om hier alvast 67 assistentiewoningen te bouwen in een constructie met vijf bouwlagen. Plots zouden hier heel veel lichtjes langs de Dender verschijnen.


Figuur: Voorstelling van het gebouw met 67 assistentiewoningen. Dit plan is afgevoerd.

Milieufront Omer Wattez vzw (MOW) wees tijdens het openbaar onderzoek op de gevaren om hier in overstromingsgebied te bouwen, en ook op de biologische en cultuurhistorische waarde van de boomgaard en diens omwalling. Het leek het begin van een lange juridische procedure te worden.

De projectontwikkelaar had echter wel oren naar de argumenten van MOW. Uiteindelijk kwam er een overeenkomst uit de bus. Het zou in hoofdzaak de huidige verharde oppervlakte zijn die bebouwd wordt. Ze lieten daarbij nu hun oog vallen op de voormalige bewaar- en huishoudschool uit 1899, waarvan enkel de voorgevel beschermd is. Deze oude school en de daarachter gelegen lage gebouwen zouden gesloopt worden, waarna een nieuw gebouw zou verrijzen met 41 assistentiewoningen in de hoger gelegen zone. Dit gebouw zou onder de nok van het dak van de huishoudschool blijven. Van de boomgaard zou één boom sneuvelen voor de aanleg van een brandweg. De projectontwikkelaar diende een nieuwe vergunningsaanvraag in waar MOW geen bezwaren tegen had en ontving hiervoor een stedenbouwkundige vergunning in 2017. De oorspronkelijke vergunningen, waarrond nog een juridische procedure liep, werden officieel vernietigd.

Foto: Te behouden voorgevel van de bewaar- en huishoudschool. Hierachter zullen volgens het nieuwe voorstel de 41 assistentiewoningen komen.

MOW kan opgelucht adem halen: de boomgaard blijft grotendeels behouden en er wordt niet gebouwd in overstromingsgebied. De projectontwikkelaar is ook tevreden, want het project kan op deze wijze, weliswaar op kleinere schaal, doorgaan. Op de website gaan van de nieuwe assistentiewoningen wordt nu uitgepakt met de aanwezigheid van de boomgaard en de ligging in de natuur: ‘Nieuw-Hunnegem, dat is prachtig wonen en puur genieten met uniek zicht op de groene boomgaard.’ Dus ook de toekomstige bewoners zullen tevreden kunnen zijn.

Tekst: Milieufront Omer Wattez vzw
Foto’s: Milieufront Omer Wattez vzw; Wim Schrever

[1] https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/8378

 

Related Articles

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Solve : *
12 ⁄ 2 =


Close
Close