Blog

Heropleving van ambachtelijke Belgische bieren

Vinicius Martins op bezoek bij vier brouwers

'Een trippel is mijn ware obsessie. Als experiment brouw ik ook mijn eigen bier. ‘Brabbels’ is de naam: een samenstelling van de woorden Brazilië en België. Ik wil mijn bier niet commercialiseren, maar je weet maar nooit. Ik probeer de biermarkt te begrijpen vanuit financieel perspectief. Hoe blijft deze biermarkt bestaan? Hierbij onderzoek ik vooral de vele variëteiten in de hoogkwalitatieve streekbieren.’ Vinicius Martins.
“De rol van de kleine brouwerijen is om het publiek de ogen te openen en er voor te zorgen dat we niet in slaap vallen en daardoor onze Belgische biercultuur laten teloorgaan. De biercultuur is sterk sociaal verankerd.” Gert Keunen van Microbrouwerij Keun
“De kleine kunnen enkel overleven als ze naar hoge kwaliteit gaan, als ze de details om de hoge kwaliteit te bereiken effectief invoeren in het brouwproces.” Wim Saeyens van Brouwerij De Graal (Foto: Website)
“Die nostalgie van vroeger komt terug. […] Het zware bier is altijd in België gedronken geweest”. Danny De Keuleneire van Brouwerij Gemeldorp (Foto: Website)
“De biercultuur leeft door maatschappelijke argumenten.” “Goesting, diversiteit, back to the roots.” Geert Welleman van Muurken Bier

In mijn vorige artikel hebben we een korte wandeling door de geschiedenis van het Belgische bier gemaakt. Daarin heb ik erop gewezen dat er tegenwoordig op de Belgische biermarkt een schijnbare paradox bestaat. Hoewel de markt oververzadigd is door ‘standaard’ bieren geproduceerd door multinationale brouwerijen is er een sterke opleving aan de gang van kleine ambachtelijke brouwerijen die bieren van hoge kwaliteit produceren. In dit artikel ga ik dieper in op deze schijnbare paradox. Naast een onderzoek in verschillende bronnen heb ik vier belangrijke brouwers[1] uit onze streek geïnterviewd, die me veel hebben geholpen om beter te begrijpen wat er onder de oppervlakte van deze bijzonder interessante bierwereld aan het gisten is. Dit artikel is een samenvatting van deze vier brouwers en van mijn eigen ideeën, waarin deze elkaars visie ondersteunen.

Op bezoek bij vier brouwers uit onze streek
Ook al vermoedde ik dat de Belgische biercultuur een relevante factor was in het uitleggen van deze mogelijke tegenstrijdigheid, was ik er niet zo zeker van. Daarom probeerde ik te begrijpen wat de Belgische biercultuur inhoudt. Een eerste aspect van de Belgische biercultuur ligt in de natuur, in de klimatologische omstandigheden van België die gunstig zijn voor het groeien van de belangrijkste ingrediënten voor de bereiding van bier: mout en hop. Hoewel deze twee ingrediënten op dit moment niet uitgebreider in België worden geproduceerd – maar historisch gezien werden ze dat wel – hebben ze een groot belang in het verklaren van de verbondenheid van de Belgische samenleving met het bier. Een tweede aspect is dat in België, in tegenstelling tot wat er gebeurt in Duitsland, brouwers vrij zijn om verschillende ingrediënten in hun recepten te gebruiken, zoals honing (zoals Danny de Keuleneire van Brouwerij Gemeldorp), suiker, allerlei soorten kruiden, vruchten, bloemen, wilde gisten, enz. Dit laat de brouwers toe om een hoge dosis creativiteit te gebruiken bij de voorbereiding van nieuwe bieren, wat perfect aansluit bij het verlangen van de consument om steeds nieuwe, andere, onbekende bieren te proeven. Volgens Wim Saeyens van Brouwerij De Graal: “Wij kunnen iets creatiever zijn, vrijer”. Een derde aspect ligt in de eeuwenoude traditie van de paters (trappisten of niet) die bier brouwen (meestal sterke bieren) in hun abdijen. Als paters geweldige bieren maken, dan kan men zeggen dat het van hogerhand toegestaan (en zelfs verplicht!) is om hoogwaardige bieren te drinken in België.

De biercultuur is sterk sociaal verankerd 
Maar de Belgische biercultuur alleen kan geen verklaring bieden voor de groei van ambachtelijke bieren ondanks de dominantie van de globale bieren. Zoals Gert Keunen opmerkte: “De eerste brouwerijen groeiden in kleine huishoudelijke sfeer bij het begin van de industriële revolutie, dus dat is eigenlijk een heel lange traditie die fel ingebakken is, ingedrongen is in het sociale weefsel, wat er eigenlijk voor zorgt dat het een cultuurfenomeen geworden is.” Daardoor was het bier altijd een van de fundamentele componenten van de Belgische cultuur, die de twee oorlogen overleefd heeft en in de laatste twintig jaar opnieuw tot bloei gekomen is.

Een andere factor, die ook cultuurhistorisch van aard is, is de afgelopen jaren relevanter geworden en kan deze beweging van de ambachtelijke bieren verder helpen verklaren. Vroeger was het sociale leven in België heel anders dan vandaag omdat een belangrijk deel ervan rond de cafés plaatsvond, die als ontmoetingsplaats dienden. Toen de toegang tot informatie relatief beperkt was – hetzelfde gold voor de kennis van en interesse in andere bieren -, hielden mensen vast aan één of twee bieren. Tegenwoordig zijn mensen, vanwege het internet en de daarmee samenhangende individualisering van de samenleving, maar met gemakkelijke toegang tot informatie, geneigd te vluchten voor dit digitale leven, op zoek naar lokale authenticiteit en tastbaarheid (in de woorden van Gert Keunen). Dit helpt de bestaande vraag van de samenleving naar lokale producten te verklaren. Specifiek wat bier betreft helpt het om uit te leggen waarom ambachtelijke brouwerijproducten sterk lokaal verankerd zijn (lokaal aanbod en lokale vraag).

De nostalgie van vroeger komt terug
Een laatste aspect dat deze revival van de ambachtelijke brouwerijen verklaart, zelfs in een markt die wordt gedomineerd door ’s werelds grootste brouwerijen, is de toegang tot (zowel ‘populaire’ als wetenschappelijke) informatie  die veel gemakkelijker is geworden. Het is niet langer nodig om lid te zijn van een traditionele brouwersfamilie om kennis te vergaren over het maken van bier, noch moet je een pij aantrekken om goed bier te maken. Daar komt nog bij dat de industrie de afgelopen jaren kwalitatief hoogwaardige apparatuur (bijvoorbeeld roestvrijstalen apparatuur) heeft ontwikkeld en aangeboden aan een betaalbare prijs om kleinschalige bieren te produceren. Er is een uitstekende combinatie: de ingewortelde biercultuur van de bevolking (producent en consument), de brede beschikbaarheid van specifieke informatie plus toegang tot technologie voor kleinschalige productie en het verlangen van het publiek naar een authentieke, lokale ervaring als het gaat om bier drinken. Geert Welleman is het volkomen eens met het sociale aspect van de Belgische biercultuur: “De biercultuur leeft door maatschappelijke argumenten”.

De creativiteit van Belgische brouwers
Samenvattend ben ik ervan overtuigd dat deze paradox tussen de ambachtelijke bieren en de dominantie van de standaard, dagelijkse bieren wordt overwonnen door de creativiteit van de Belgische brouwers, de maatschappelijk ingewortelde biercultuur van de mensen en de vraag naar nieuwe en lokale producten. Maar volstaat dit alles voor kleine brouwerijen om te overleven op lange termijn? Kunnen ze hun eigen plaats in de (wereld)geschiedenis van het Belgische bier veroveren?

 

 

[1] Mijn speciale dank gaat uit naar Wim Saeyens van Brouwerij De Graal (Brakel), Danny De Keuleneire van Brouwerij Gemeldorp (Lierde), Gert Keunen van Microbrouwerij Keun (Ronse) en Geert Welleman van Muurken Bier (Geraardsbergen).

Related Articles

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Solve : *
28 − 18 =


Close
Close